โรคอ้วน สาเหตุของการอ้วน ปัจจัยของการเกิดโรค รักษาอย่างไร

โรคอ้วน ภาษาอังกฤษ เรียก obesity หมายถึง สภาวะทางร่างการที่มีการสะสมไขมันมากจนผิดปกติ ทำให้มีน้ำหนักตัวเกินกว่าค่ามาตรฐาน สาเหตุและปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคอ้วนมีอะไรบ้าง การรักษาโรคอ้วน และการป้องกันโรคอ้วน สำหรับโรคอ้วน ซึ่งจะส่งผลเสียต่อสุขภาพ คนอ้วนมักจะมี อาการ เรียกว่า ภาวะล้มเหลวของการเผาพลานในร่างกาย ( Metabolic syndrome )เกิดจากการขาดภาวะสมดุลของการเผาพลานพลังงาน เรียกง่ายๆว่า ขาดการออกกำลังกาย ทำให้ร่างกายเผาพลานพลังงานได้ไม่ปกติ น้อยกว่าที่ควรจะเป็น เกิดการสะสมของพลังงานรูปแบบต่างๆมากเกินไป ก็เป็นสาเหตุของโรคอ้วนได้อีกทางหนึ่ง

โรคอ้วน โรคจากการกิน สาเหตุโรคอ้วน การรักษาโรคอ้วน

โรคอ้วน ออกเป็น 3 ระดับ เพื่อบอกความรุนแรงของสภาพความอ้วน คือ ปานกลาง รุนแรง และรุนแรงมาก โดยระดับความรุนแรงมาก คือ ค่าดัชนีมวลกายตั้งแต่ 40 ขึ้นไป ผู้ที่เป็น โรคอ้วน จะมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคต่างๆตามมา ได้แก่

โรคเบาหวาน เบาหวาน การรักษาเบาหวาน สาเหตุของเบาหวานโรคเบาหวาน โรคหัวใจ โรคหลอดเลือด โรคไม่ติดต่อโรคหัวใจ โรคความดัน โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคไม่ติดต่อโรคความดันโลหิตสูง
โรคเก๊าท์ เก๊าท์ การรักษาเก๊าท์ โรคข้อและกระดูกโรคเก๊าท์ โรคคอพอกเป็นพิษ โรคไทรอยด์เป็นพิษ โรคระบบต่อมไร้ท่อ โรคไม่ติดต่อโรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ ไฮเปอร์ไทรอด์ โรคต่อมไร้ท่อ โรคระบบออร์โมน โรคไม่ติดต่อโรคไฮโปไทรอยด์
ค่าดัชนีมวลกาย (Body mass index) หรือ บีเอ็มไอ (BMI) ที่มีค่าตั้งแต่ 25 ถึง 30 เรียกว่า น้ำหนักตัวเกิน และ 30 ขึ้นไปเรียกว่า เป็นโรคอ้วน ทั้งนี้ค่าดัชนีมวลกายของคนปกติคือ18.5-24.9 ส่วนคนที่ต่ำกว่า 18.5 ถือว่าผอมเกินไป การหาค่าดัชนีมวลกาย (BMI) หาได้จาก น้ำหนักตัว (กิโลกรัม) หารด้วย ส่วนสูง (เมตร) ที่ยกกำลังสอง หรือเขียนเป็นสูตรได้ คือ น้ำหนัก/ส่วนสูง²

 

 

รู้ได้อย่างไรว่าตัวเองอ้วน นอกจากการชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูงเพื่อหาดัชนีมวลกายแล้ว สามารถสังเกตุที่หน้าท้องหรือพุงของตัวเองได้ เช่นกางเกงที่เคยใส่ได้ไม่สามารถใส่ได้ สังเกตุตัวเองว่าเหนื่อยง่ายกว่าปกติ รู้สึกอึดอัดไม่สบายตัว หรือยืนตรงแล้วใช้มือหยิกที่หน้าท้องหากหยิกได้ก้อนเนื้อให้เริ่มระวังว่าจะเป็นโรคอ้วน อีกทางนึงคือการตรวจค่าความดันโลหิต ค่าน้ำตาลในเลือด และค่าไขมันในเลือด ทั้งนี้การใช้ค่าดัชนีมวลกายจะเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด

สาเหตุของการเกิดโรคอ้วน

สามารถสรุปสาเหตุของโรคต่างๆ ได้ ดังนี้

พฤติกรรมการกิน การดำรงชีวิต คนที่เป็นโรคอ้วนจะมีการกินที่มากกว่าคนปกติ โดยอาหารที่กินจะเป็นพวกแป้ง อาหารหวาน อาหารมัน โดยจะมีผักและผลไม้เป็นส่วนน้อย และขาดการออกกำลังกายขยับร่างกาย มักพบในคนที่ต้องทำงานอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ คนที่ติดเกมส์ ติดทีวี งานที่ไม่ได้ขยับร่างการ งานที่ทำให้เครียด เมื่อเกิดความเครียดมักจะมีการกินที่มากขึ้นกว่าปกติ
กรรมพันธุ์ พบว่าคนที่มีญาติพ่อแม่พี่น้องที่เป็นโรคอ้วนมักจะเป็นโรคอ้วนด้วย อันเนื่องมาจากร่างกายสร้างฮอร์โมนที่ลดความอยากอาหารได้น้อย การเผาพลานพลังงานได้น้อยกว่ปกติ รวมทั้งการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันของคนในครอบครัว มักจะทานอาหารเหมือนกันๆ ทำกิจกรรมคล้ายๆกัน ทำให้คนในครอบครัวเดียวกันมักจะอ้วนเหมือนๆกัน
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคอ้วน

มีข้อสังเกตุในกลุ่มบุคคล จากพฤติกรรมและความสามารถในการเผาผลาญไขมัน โดยมี ดังนี้

อายุ มักพบว่าคนที่มีอายุมากจะเสี่ยงต่อการเป็นโรคอ้วนมากกว่าคนอายุน้อย อาจจะเพราะเมื่ออายุมากขึ้นกิจกรรมที่จะทำให้ร่างกายขยับจะน้อยลง
ฐานะทางเศรษฐกิจ มักพบว่าที่มีฐานะทางเศรษฐกิจที่ดีมักจะมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคอ้วนมากกว่า อาจจะเพราะการบริโภคอาหารต่างๆมากขึ้น
การรักษาโรคอ้วน

เนื่องจากโรคอ้วนเป็นโรคที่เกิดจากพฤติกรรมการกิน การดำรงชีวิตของผู้ป่วย ดังนั้นการรักษาจะเป็นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้ป่วยเอง แพทย์จะต้องมีการกระตุ้นให้เห็นถึงโทษและข้อเสีย รวมถึงโรคต่างๆที่จะตามมาของการเป็นโรคอ้วน ให้กำลังใจผู้ป่วย การกำหนดเป้าหมายการลดน้ำหนัก แนะนำปริมาณอาหาร ประเภทของอาหารที่ควรบริโภค การออกกำลังกาย ทั้งนี้การรักษาจะต้องค่อยเป็นค่อยไป หากหักโหมเกินไปจะทำให้ผู้ป่วยท้อแท้หมดกำลังใจ กลับมาเป็นโรคอ้วนอีกได้ ในรายที่มีอาการหนักเรื้อรัง อาจจะพิจารณาผ่าตัดประเพาะอาหารให้มีขนาดเล็กลงเพื่อให้บริโภคอาหารได้น้อยลง ผู้ป่วยโรคอ้วนไม่ควรใช้ยาลดความอ้วนใดๆนอกเหนือจากคำสั่งแพทย์เพราะอาจจะเป็นอันตรายถึงชีวิตได้